Strona główna

Afryka

 

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,4% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Zamieszkuje go 15% populacji Ziemi t.j. 1,07  miliarda ludzi (2012). Afryka jest najmłodszym kontynentem pod względem ludności - 50 procent Afrykańczyków ma poniżej 20 roku życia, a osoby w wieku (0-14 lat) stanowią ok. 44%.

Posiada 54 w pełni uznanych suwerennych państw. Praktycznie prawie wszystkie te państwa, powstały dopiero w drugiej połowie 20 wieku z byłych kolnii, uzyskując niepodległość. Występuje tu bardzo bogata przyroda i wiele bardzo różnych czasem bardzo skrajnych stref klimatycznych.  Kontynent ma najwyższy na świecie przyrost naturalny (24% rocznie). Jest to miejsce gdzie ubóstwo dotyka większość jego mieszkańców. Świadczy o tym najniższy roczny PKB na 1 mieszk. (895 dolarów USA) i także najkrótsza średnia życia - 47 lat. Mieszkańcy Afryki są zagrożeni przez choroby jak malaria, AIDS oraz niedożywienie lub nawet głód. Jednak następuje tu też wyraźny rozwój, wiele konfliktów udało się zakończyć. Wiele także krajów weszło na drogę reform i zmian. Kontynent jako całość ma duże złoża surowców mineralnych w tym także ropy naftowej.

Afryka jest najmniej zurbanizowanym kontynentem  na Ziemi (ok 37% ludności mieszka w miastach). Największe miasta: Kair, Lagos, Kinszasa, Aleksandria. Państwa: największe – Sudan (2503,9 tys. km 2), najludniejsze – Nigeria (132 mln), najgęściej zaludnione – Mauritius (610 osób na km²), najmniejsze – Seszele (455 km²), najmniej ludne – Seszele (83 tys.), najrzadziej zaludnione – Sahara Zachodnia (1 osoba/km2).

 

Etymologia

Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu :

  • od starożytnego kraju Afrów, zajmującego teren dzisiejszej Tunezji
  • od semickiego rdzenia frq zawierającego pojęcie emigracji (nawiązanie do założenia Kartaginy przez fenickich osadników).

Geografia

 

Na północy leży największa gorąca pustynia świata – Sahara (największą pustynią jest Antarktyda), a na południu najstarsza pustynia świata – Kalahari. Najdalej wysuniętym na północ punktem Afryki jest Przylądek Biały (37°20'18" N), na południe Przylądek Igielny (34°49'58" S), na wschód Przylądek Hafun (51°24'40" E) a na zachód Przylądek Almadi (17°31'48" W), położony na Półwyspie Przylądka Zielonego.

Najwyższy szczyt to wulkan Kibo (5 895 m n.p.m.) leżący w masywie Kilimandżaro. Najdłuższa rzeka to Nil (6 671 km długości), a największe jezioro to Jezioro Wiktorii (pow. 68 800 km²). Najniższy punkt to depresja jeziora Assal (153 m p.p.m.). Średnia wysokość kontynentu wynosi 658 m n.p.m. Najgłębsze jest jezioro Tanganika (1 435 m). Największym półwyspem w Afryce jest półwysep Somalijski (750 tys. km²). Największa wyspa Afryki to Madagaskar (587 tys. km²). Afryka ma najwięcej państw – 54 (z Saharą Zachodnią).

Bogactwa naturalne

Afryka jest kontynentem bardzo bogatym w zasoby naturalne, których wielkość nie została właściwie oszacowana, a wiele jest nieeksploatowanych. W starym podłożu Afryki znajduje się wiele cennych surowców metalicznych: rudy żelaza, niklu, miedzi, manganu, antymonu, chromu oraz bogate złoża złota, srebra, platyny, uranu i diamentów. W młodszych skałach występuje węgiel kamienny, ropa naftowa, gaz ziemny i inne surowce pochodzenia osadowego. Wiele krajów z tego korzysta i np. Libia i Nigeria są producentami ropy naftowej w skali światowej, Republika Południowej Afryki ma jedne z największych złóż złota i diamentów, Zambia jest jednym z największych producentów miedzi. Lasy tropikalne dostarczają cennego drewna, ale wyrąb prowadzony jest w zastraszająco szybkim tempie. Afryka jest jednym z głównych producentów kakao, manioku, bananów, kawy i herbaty. Zasoby energetyczne: ropa naftowa 13,3 mld t, gaz ziemny – 13,0 bln m³, węgiel kamienny – 50,2 mld t.

Fauna i flora

Pod względem bogactwa przyrody żaden inny kontynent nie dorównuje Afryce. Pełne spektrum klimatów: od gorących po zimne – rozwija niezwykle różnorodną roślinność. Umożliwiło to powstanie wielu gatunków zwierząt: mnóstwo ssaków, np. antylop, gazel i innych kopytnych. Bogaty jest również świat ptaków – ponad 1500 gatunków. Afrykę zamieszkują: najszybsze zwierzę lądowe – gepard, największy ptak – struś i największe zwierzę lądowe – słoń.

leopard

 

Tereny trawiaste

Na afrykańskich stepach i sawannach występuje ponad 20 gatunków ssaków roślinożernych: od ogromnej antylopy końskiej do maleńkiej antylopy karłowatej. Śladami grubej zwierzyny stadnej, a także ich drapieżnych wrogów np. lwów, podążają padlinożercy: hieny i sępy. Najczęściej spotykane zwierzęta oraz rośliny:

  • lew
  • zebra
  • żyrafa
  • sekretarz (ptak)

Tereny podmokłe

Tereny podmokłe Afryki kipią bogactwem flory i fauny, będąc siedliskiem między innymi krokodyli, hipopotamów, gatunków żyjących na terenach zalewowych, np. antylop kob, a także ryb, z których wyróżnić można okonia nilowego a także rybę tygrysią. Najczęściej spotykane zwierzęta oraz rośliny:

  • hipopotam
  • ryby pielęgnicowate
  • flaming mały
  • papirus

Lew – Przedstawiciel afrykańskich zwierząt

Tereny pustynne

Do afrykańskich pustyni zalicza się: największą na świecie – Saharę, pustynie Rogu Afryki, Kalahari oraz pustynię Namib. Choć pustynie wydają się lądem pozbawionym życia, są domem dla wielu zwierząt i ptaków, takich jak: drop czy stepówka. Najczęściej spotykane zwierzęta oraz rośliny:

  • antylopa adaks
  • scynk aptekarski
  • stepówka
  • fenek
  • róża jerychońska

i inne.

Tereny górzyste

Ruwenzori zwane także Górami Księżycowymi, Mount Kenia i Kilimandżaro posiadają różnorodną faunę i florę. Gryzonie zamieszkują torfowiska, z kolei nektarnik szkarłatnoboki żyje w ścisłym związku z ogromnymi lobeliami. Roślinność górzystych terenów dostarcza przykładów najbardziej oryginalnej wegetacji na świecie. Rośliny, które gdzie indziej uzyskują umiarkowane rozmiary, tutaj wyrastają na giganty, niektóre z nich osiągają wysokość 8 metrów. Najczęściej spotykane zwierzęta oraz rośliny:

  • dżelada
  • góralek skalny
  • wojownik wspaniały
  • lobelia drzewiasta
  • krzyżownik

Lasy deszczowe

Lasy deszczowe dominują w zachodniej części Afryki Środkowej. Roślinożercy, np. goryle karmią się liśćmi licznych tu drzew. Owoce które spadają z koron drzew, dają pożywienie świniom i jeżozwierzom, a inne zwierzęta, takie jak łuskowce leśne, żywią się w koronach drzew. Najczęściej spotykane zwierzęta oraz rośliny:

  • dujker żółtopręgi
  • żeneta północna
  • goryl
  • gereza ruda
  • papugi

Obszary chronione i ochrona środowiska naturalnego

Afryka ma ponad 3000 obszarów chronionych, w tym 198 morskich obszarów chronionych, 50 rezerwatów biosfery i 80 rezerwatów terenów podmokłych. Problemami w zakresie ochrony przyrody, są zniszczenia siedlisk, szybki wzrost populacji ludzkiej oraz zjawisko kłusownictwa, to prowadzi do zmniejszenia różnorodności biologicznej w Afryce.

Ssaki zagrożone wyginięciem

Klasyfikuje się je jako: krytycznie zagrożone (CR), zagrożone (EN), narażone (VU). Występuje stała tendencja przechodzenia ssaków do grup „bardziej” zagrożonych a w przypadku krytycznie zagrożonych następuje całkowity zanik występowania lub zanik występowania „dziko” – osobniki żyją tylko w ogrodach zoologicznych. Afryka jest szczególnie narażona na utratę wielu gatunków ssaków: bogactwo i różnorodność występowania i wszechobecna korupcja, kłusownictwo, bieda. Oprócz znanych ssaków zaliczanych do grupy krytycznie zagrożonych takich jak czarny nosorożec czy goryle górski i goryle zachodnie do tej samej grupy ssaków krytycznie zagrożonych należą także np. ssaki z rodziny krętorogich: antylopy (adaks i antylopa Huntera), gazela dama, koziorożec abisyński. Także osioł afrykański (Etiopia, Somalia, Erytrea), zając Bunolagus monticularis (RPA), ssaki z rodzin: ryjówkowatych, myszówkowatych, rudawkowatych, makakowatych, lemurowatych i wiele innych. Lista zagrożonych wyginięciem organizmów znajduje się w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych – publikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN).

 

Ludność

Jedna ósma ludności świata mieszka w Afryce, głównie wzdłuż północnego i zachodniego wybrzeża, a także wzdłuż żyznych dolin rzecznych. Łączna liczba mieszkańców w Afryce wzrosła z 221 milionów w 1950 roku do 1,07 mld w 2012 roku.Chociaż ludzie przeważnie żyją w małych wioskach, coraz większa ich liczba migruje do miasteczek i metropolii w poszukiwaniu pracy i lepszego życia. Około trzydziestu metropolii na kontynencie przekroczyło milion mieszkańców i w związku z tym nasila się wiele problemów: bezrobocie, dzielnice nędzy (tzw. slumsy), brak szpitali, szkół, środków transportu, sieci wodociągowej, kanalizacji. Kontynent afrykański jest domem dla wielu różnych grup etnicznych, zarówno rodzimych jak i przybyłych z zewnątrz, które pielęgnują różne własne style życia. Mieszkańcy kontynentu żyją wśród pustyń, dżungli, jak również w nowoczesnych miastach.

Wskaźniki urodzeń w wielu krajach są wysokie, a rodziny wielodzietne. Blisko połowa populacji Afryki nie osiągnęła jeszcze piętnastego roku życia. Północna część Afryki jest zamieszkana głównie przez Berberów, Arabów, różne plemiona i narody etiopskie oraz narody używające języka arabskiego choć nie będące Arabami jak np. Egipcjanie. Afryka subsaharyjska (tzw. "Czarna Afryka" na południe od Sahary,) liczy około 1500 ludów, czyli grup o tej samej kulturze, zaliczających się do rasy negroidalnej. W Afryce Płd.-Wsch.: Tanzania, Kenia, RPA – czy na wyspach: Mauritius, Seszele, dużą część mieszkańców stanowią przybysze z Indii. Sporą część ludności Republiki Południowej Afryki stanowią biali, pochodzący głównie z Wielkiej Brytanii, Holandii, Francji i Niemiec a wyspę Madagaskar zamieszkują Malgasze. W ciągu ostatniego stulecia powstały małe, ale ważne gospodarczo kolonie Libańczyków i ludności chińskiego pochodzenia w większych miastach nadmorskich w Afryce Zachodniej i Wschodniej. Trudności, jakie przeżywa Afryka tłumaczone są kolonialną przeszłością, która opóźniła proces tworzenia się nowoczesnych państw.

W Afryce występuje ponad 1000 języków. Niektóre, stosowane w kontaktach handlowych, stały się językami wehikularnymi, umożliwiając porozumiewanie się ludom o różnych językach ojczystych. Taką rolę pełni między innymi język hausa w części Afryki Zachodniej czy też suahili w Afryce Wschodniej.

Burkina Faso- miejski targ

Afryka jest uznawana za kolebkę rodzaju ludzkiego. Dowodzą tego badania naukowe i wykopaliska archeologiczne prowadzone na południu kontynentu (na obecnym obszarze RPA). Odkryto tam szczątki praczłowieka, którego wiek ocenia się na 4 mln lat. W miarę upływu czasu zasiedlał on obszary Afryki najbardziej położone na północ. Około 35-40 tys. lat temu, już jako człowiek rozumny dotarł do Azji.

Religie

Od VIII wieku handel, podboje i kolonializm przyczyniły się do pojawienia w Afryce religii monoteistycznych, takich jak islam. W Afryce Północnej islam zajął całkowicie miejsce religii tradycyjnych, których wyznawcy często czcili swych przodków. W państwie Aksum w połowie IV wieku przyjęto chrześcijaństwo.

Wierzenia rdzennych ludów Afryki

Na pierwotne wierzenia ludów afrykańskich składał się szereg religii politeistycznych, właściwych dla danego ludu lub grupy ludów. Religie te nie pozostawały we wzajemnych związkach, jakkolwiek istniały pewne podobieństwa między wierzeniami różnych plemion i ludów, zwłaszcza sąsiadujących lub spokrewnionych ze sobą, niemniej jednak w żadnym wypadku nie można mówić o istnieniu jakiejkolwiek wspólnej dla plemion i ludów Afryki mitologii. Część z tych religii wymarła jeszcze w starożytność (np. religia starożytnego Egiptu czy przedchrześcijańskie i przedislamskie wierzenia Kabylów), zaś inne wierzenia są nadal żywe, choć liczba wyznawców systematycznie spada; dotyczy to zwłaszcza wierzeń ludów Afryki subsaharyjskiej. Wśród najważniejszych bóstw poszczególnych religii wymienić można takie nazwy jak m.in.: Abiku, Afefe, Chuku, Garang, Makumba, Nsissim, Anansi, Ogun, Oja, Sankofa, Szango i inne.

Kult przodków

Społeczności w wielu rejonach Afryki posiadały święte miejsca, gdzie przynoszono dary dla duchów zmarłych przodków. Dziś podczas dorocznych świąt i festiwali członkowie społeczności noszą specjalne maski, tańczą i opowiadają legendy o dokonaniach i zaletach przodków.

Islam

Około 800 n.e. Arabowie z Bliskiego Wschodu wprowadzili do Afryki Północnej islam. Od początku XI w. głównie dzięki kontaktom handlowym islam rozprzestrzenił się przez Saharę do Afryki Zachodniej, a wzdłuż rzeki Nil aż do Sudanu i dalej po Tanzanię i wyspę Zanzibar.

Chrześcijaństwo

Już od pierwszych wieków naszej ery chrześcijaństwo rozpowszechniało się na terenie Etiopii i Egiptu. W połowie IV wieku, za panowania króla Ezamy, chrześcijaństwo przyjęto w państwie Aksum. Później w czasach kolonialnych Europa wysyłała misjonarzy do Afryki, aby zakładali szkoły i kościoły a także nawracali Afrykanów na chrześcijaństwo. Próbowano także wykorzenić tradycyjne religie afrykańskie, często karząc tych którzy je praktykowali.

Voodoo

W XIX w. w koloniach karaibskich tradycyjny kult przodków połączono z chrześcijaństwem (synkretyzm religijny). Tak powstała religia zwana voodoo. Chociaż religia voodoo kojarzy się z rejonem Karaibów to w Afryce w 1996 r. w Beninie (dawniej Dahomej) została oficjalnie uznana za religię wyznawaną przez ponad 50% społeczeństwa Beninu. Benin jest kolebką voodoo/ wudu, która to religia czy kult bóstw istnieje pod taką bądź inną nazwą w wielu innych regionach czarnej Afryki i Ameryki Południowej. W Beninie tradycyjną religią był (jest) animizm, a jego wyznawcy za najwyższego boga uznają Mawu. Wyobraża go wiele drugorzędnych bóstw, czyli wudu, którym w określone święta składa się ofiary. Na przykład Hewioso to bóg grzmotu, a bóg Zangbeto podobno chroni w nocy pola rolników. Niższą pozycję wobec tych wudu zajmują pomniejsze bóstwa, uważane też za duchy zmarłych. Praktykowany jest więc kult przodków. W wielu domach można znaleźć asen, czyli swego rodzaju mały parasol z kutego żelaza, zdobiony symbolami ku czci zmarłego krewnego.

Do nawiązania kontaktu z tymi bogami potrzebny jest pośrednik – kapłan fetyszystyczny (mężczyzna lub kobieta). Umiejętności komunikowania się z bóstwami oraz innymi duchami nabywa po trzyletnim pobycie w zakonie fetyszystycznym. Kapłani wudu tworzą wpływową hierarchię, która ogromnie oddziałuje na życie Benińczyków.

Wyznawcy tego kultu wierzą, że duch zmarłego może wrócić i zabić innych członków rodziny. Niejeden sprzedaje swój dobytek lub zaciąga olbrzymie długi, aby pokryć koszty związane z ofiarami ze zwierząt i wystawnymi ceremoniami, mającymi przebłagać zmarłych krewnych. W rezultacie niektóre rodziny popadają w ubóstwo.

Do Ameryki wudu dostało się prawdopodobnie z niewolnikami z terenów dzisiejszego Beninu. Na początku XVII wieku Kpassè, władca królestwa Hueda, nawiązał "stosunki handlowe" z francuskimi, angielskimi i portugalskimi handlarzami niewolników, którym król sprzedawał swoich poddanych. W Grehue, obecne Whidah, ładowano ich na statki i wywożono głównie na Haiti, Antyle Holenderskie i do Ameryki Północnej. Handel niewolnikami trwał od XVII do pocz. XVIII w.

Nowoczesna Afryka

Bogata w minerały Afryka posiada rozwijający się przemysł wydobywczy, który jednakże nie należy do Afrykanów. W ostatnim czasie powstało dużo fabryk, które specjalizują się w montażu importowanych części elektronicznych, które również nie należą do Afrykanów.

W 21 wieku, liczba konfliktów zbrojnych w Afryce stale spada. Na przykład, wojna domowa w Angoli skończyła się w 2002 roku, po prawie 30 latach. Wiele krajów zdecydowanie rozpoczęło reformy rynkowe. Poprawiona stabilność i reformy gospodarcze doprowadziły do ​​znacznego wzrostu inwestycji zagranicznych w wielu krajach afrykańskich, głównie z Chin, które pobudziły szybki wzrost gospodarczy w wielu krajach, kończąc dekadę stagnacji i upadku. Kilka afrykańskich krajów znalazło się wśród najszybciej rozwijających się gospodarek świata, w roku 2011.  Znaczna część tego wzrostu może być wynikiem też rozwoju technologii informatycznych a w szczególności telefonii komórkowej.
Afryka zaczyna stopniowo koncentrować się na innowacji w rolnictwie, co jest motorem rozwoju dla handlu regionalnego i dobrobytu.

Surowce

Afryka jest bogata w surowce mineralne. Uważa się że kontynent posiada 90% światowego kobaltu, 90 % platyny, 50% złota, 98 % chromu, 70% tantalitu, 64 % złóż manganu i jedna trzecia wszystkich złóż uranu. Demokratyczna Republika Konga posiada 70 % światowego koltanu, większość telefonów komórkowych na świecie, wykonane jest z elementów, wyprodukowanych z użyciem tego minerału. Demokratyczna Republika Konga ma także ponad 30% światowych złóż diamentów. Jednak ropa naftowa i jej wydobycie jest podstawą dla wielu największych gospodarek na tym kontynencie. Występują też duże złoża rud żelaza, miedzi, boksytu, srebra. Znajdują się również złoża gazu ziemnego.

Procentowy udział Afryki w światowym wydobyciu wybranych surowców mineralnych, platyna 54 %, złoto  20 %, chrom 40 %, mangan 28 %, wanad  51 %, kobalt  18 %, diamenty 78 %, aluminium 4 % ( uneca.org ).

Rolnictwo

Rolnictwo jest istotną częścią gospodarki i głównym miejscem zatrudnienia. Jest bardzo  słabo zmechanizowane. Kultura rolna ze względu na brak wiedzy i odpowiednich środków jest na niskim poziomie, jednak są wyjątki. Na przykład rolnictwo w RPA i Egipcie (delta Nilu), dzięki odpowiednim nakładom finansowym np. w nawadnianie osiąga bardzo dobre wyniki.

Produkcja rolna na kontynencie najczęściej nie pokrywa podstawowych potrzeb i zaspokaja głównie w części, potrzeby produkujących je rolników. Afryka ma bardzo korzystny klimat, który w pewnych miejscach umożliwia całoroczną uprawę niektórych gatunków roślin. Utrudnieniem w tej produkcji jest niska jakość gleb i występujące okresy suszy, przyczyniające się do niespodziewanych zniszczeń upraw.

Afryce udaje się sprzedać produkcje rolną która jest związana z gatunkami roślin, które bardzo  dobrze rosną na tym kontynencie. Są to głównie uprawy owoców cytrusowych pomarańczy, cytryn, grejpfrutów, mandarynek. Polityka celna Uni Europejskiej, Stanów Zjednoczonych i innych krajów rozwiniętych skupia się na ochronie rodzimego rolnictwa, także przez dotacje do własnej produkcji rolnej. Przez to często afrykańskie rolne produkty, głównie poza produkcją owoców, nie są wstanie skutecznie konkurować ceną na rynkach światowych. Co osłabia rozwój bardziej nowoczesnego rolnictwa. Zwiększone inwestycje w odpowiednie technologie prowadzące do rozwoju gospodarki rolnej w Afryce, mają duży potencjał, aby znacząco zmniejszyć tu olbrzymie ubóstwo.

Przemysł

Afryka jest najbiedniejszym kontynentem, większość jej mieszkańców żyje w dużym ubóstwie.
Zarówno Unia Afrykańska i ONZ  mają plany rozwoju kontynentu afrykańskiego jest to : skupienie się na wzroście i
dywersyfikacja produkcji. Rozwój ten jest wspomagany przez silny wzrost w rozwoju technologii komunikacyjnych i lokalnym górnictwie, w dużej części Afryki Subsaharyjskiej. Wyróżnia się tu Namibia, która przyciąga inwestycje w przemyśle w ostatnich latach i RPA która rozpoczęła oferowanie zachęt podatkowych w celu przyciągnięcia zagranicznych inwestycji w produkcji.

Atutami, które mogą przynieść sukces jest ogromny niewykorzystany rynek pracy i olbrzymi potencjał zasobów, dzięki nim Afryka może stać się światowym graczem.

W 21 wieku Chiny i Indie wykazały rosnące zainteresowanie wschodzącymi gospodarkami afrykańskimi. Wzajemne inwestycje pomiędzy Afryką i Chinami zwiększył się gwałtownie w ostatnich latach pomimo  światowego kryzysu finansowego.

Fakt zwiększenia inwestycji w Afryce przez Chiny przyciąga uwagę Unii Europejskiej. Co spowodowało podjęcie tematu konkurencyjnych inwestycji przez UE. Członkowie diaspory osób które pochodzą z Afryki mieszkający za granicą, zwłaszcza w UE i Stanach Zjednoczonych, zwiększyli wysiłki na rzecz wykorzystania ich firm do inwestowania w Afryce i zachęcają do afrykańskich inwestycji zagranicznych w gospodarce europejskiej. To początek,przykładem może być Angola która zgłosiła zainteresowanie inwestowaniem w UE, w szczególności w Portugalii.  Republika Południowej Afryki przyciąga coraz większą uwagę ze strony Stanów Zjednoczonych w zakresie inwestycji w produkcje, rynki finansowe i rozwój małych przedsiębiorstw.

Turystyka

Przemysł turystyczny jest jednym z głównych sektorów gospodarki w wielu krajach afrykańskich. Cztery kraje, które osiągają największe dochody z turystyki to Egipt, Tunezja, Maroko i RPA. Druga grupa krajów która rozwija mocno swą turystykę to Namibia, Botswana, Mozambik, Tanzania i Kenia.
Turystów przyciąga tu wiele atrakcji w Maroku i Tunezji są piękne plaże położone  względnie blisko od Europy. Wakacje w Egipcie przyciągają bogatą historią starożytnego Egiptu, piramidami i artefaktami. RPA i Kenia oferują dzikie wyprawy - safari, przyroda przyciąga turystów, którzy pragną zobaczyć dzikie zwierzęta z Afryki.

Ponad sto lat temu rządy krajów wschodnioafrykańskich wprowadziły rezerwaty i parki, by chronić dzikie zwierzęta przed myśliwymi i kłusownikami. Dzisiaj turyści płacą za pobyt w parkach i możliwość wyjazdu na safari, aby oglądać afrykańskie zwierzęta w ich środowisku naturalnym. Słynny jest Park Narodowy Serengeti w Tanzanii.

Eksploatacja środowiska

Na ogromnych, na wpół jałowych połaciach Afryki, np. Somalii, ziemia stopniowo zamienia się w pustynię (pustynnienie). Od lat 50. XX w. średnie roczne opady deszczu są coraz niższe, ziemia coraz bardziej wysycha. Mieszkańcy często eksploatowali ją pod uprawy, a także wycinali lasy z przeznaczeniem drewna na opał.

Wiejskie wspólnoty

Rolnicy (głównie kobiety) zakładają wspólnoty, aby produkować żywność, którą następnie sprzedają na lokalnym rynku. Pozwala to na uniknięcie sytuacji, która zdarzała się wcześniej – farmerzy zmuszani byli do uprawy produktów pożądanych na rynku europejskim (kawa, orzeszki ziemne, kakao i bawełna), które następnie sprzedawali dużym europejskim firmom. Nie mogąc uprawiać dla siebie podstawowych roślin jadalnych, np. ryżu, musieli kupować drogie produkty zagranicą.

Sport

Postacią kultową/symbolem wśród sportowców kontynentu afrykańskiego (i nie tylko) jest Abebe Bikila – maratończyk z Etiopii, który dwukrotnie zdobył złoty medal w tej konkurencji: IO w Rzymie w 1960 r. (Roku Afryki) i IO w Tokio w 1964 r., za każdym razem ustanawiając rekord olimpijski. Po pierwszy złoty medal biegł na bosaka. Od Igrzysk Olimpijskich w Rzymie do olimpiady w Pekinie Etiopia zdobyła łącznie 38 medali (w tym 19 złotych) i wszystkie w biegach na różnych dystansach (najkrótszy z nich to 3000 m z przeszkodami, gdy Eshetu Tura zdobył brązowy medal na IO w Moskwie w 1980 r.). Najlepsi biegacze długodystansowi i maratończycy pochodzą głównie z Etiopii, Kenii i Maroka.

Sport – Igrzyska Olimpijskie

We wszystkich olimpiadach (do IO w Pekinie włącznie) kraje afrykańskie zdobyły łącznie 314 medali: 90 złotych, 103 srebrne i 121 brązowych. Najwięcej Kenia (72 medale w tym 22 złote) i RPA (70 medali w tym 20 złotych). Medale olimpijskie zdobyło 25 państw afrykańskich – a 28 krajów uczestniczących w IO nie zdobyło ani jednego medalu (Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Rep. Zielonego Przylądka, Rep. Afryki Środkowej, Czad, Komory, obydwa Konga, Gabon, Gambia, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Lesotho, Liberia, Libia, Madagaskar, Malawi, Mali, Mauretania, Rwanda, Wyspa Św. Tomasza i Książęca, Seszele, Sierra Leone, Somalia i Suazi).

Co ciekawe kraje Afryki biorą udział w zimowych IO – niektóre po 4-5 razy ale nie zdobyły ani jednego medalu.

Kultura

Literackie nagrody Nobla

  • 1986 Wole Soyinka – Nigeria,
  • 1988 Nagib Mahfuz – Egipt,
  • 1991 Nadine Gordimer – RPA,
  • 2003 John Maxwell Coetzee – RPA

Muzyka rozrywkowa

Niektórzy wykonawcy (kompozytorzy, piosenkarze, muzycy), popularni również w Europie i Amerykach:

  • Cesária Évora – piosenkarka z Republiki Zielonego Przylądka,
  • Afric Simone – piosenkarz z Mozambiku (Ramaya, Hafanana),
  • Khadja Nin – piosenkarka z Burundi (Sambolera),
  • Amr Diab – piosenkarz z Egiptu,
  • Khaled (Cheb Khaled) – piosenkarz z Algierii, "król" muzyki raï (Aïsha, Di di),
  • Rachid Taha – piosenkarz pochodzący z Algierii – Ya Rayah, kompozytor muzyki filmowej (m.in. Helikopter w ogniu),
  • Faudel – "książę" muzyki raï, Algierczyk urodzony we Francji,
  • Mory Kanté – piosenkarz z Gwinei – Yé ké yé ké,
  • Teofilo Chantre – piosenkarz z Republiki Zielonego Przylądka,
  • Youssou N'Dour – piosenkarz z Senegalu,
  • Takfarinas – piosenkarz z Algierii (muzyka Yal),
  • Samite – piosenkarz i muzyk z Ugandy,
  • Wes Madiko (Wes) – piosenkarz, muzyk z Kamerunu, jego piosenka In Youpendi znalazła się w soundtracku do filmu "Król Lew 2",
  • Angélique Kidjo – piosenkarka z Beninu – jej piosenka We are One była jedną z dwóch główych w filmie "Król Lew 2"",
  • Ben Okafor – piosenkarz z Nigerii,
  • Miriam Makeba – (Mama Afrika) – piosenkarka z RPA,
  • Osibisa – grupa muzyczna, jej członkowie pochodzą z Ghany, Nigerii i Antyli,

Wielkie regiony Afryki

  • Afryka Północna
  • Afryka Zachodnia
  • Afryka Centralna
  • Róg Afryki
  • Afryka Południowa

Podział polityczny Afryki

Zdecydowana większość państw afrykańskich jest republikami, które działają w ramach wybranej przez siebie, jakiejś formy systemu prezydenckiego.

Afryka Północna

Afryka Zachodnia

Afryka Centralna

Róg Afryki

Afryka Wschodnia

Afryka Południowa

 

Flaga↓ Nazwa państwa↓ Pełna nazwa państwa↓ Stolica↓ Język urzędowy↓ Powierzchnia (w km²)↓ Liczba ludności↓ Gęstość zaludnienia (os./km²)↓
Flag of Algeria.svg
Algieria Algierska Republika Ludowo – Demokratyczna Algier arabski 2 381 740 33 770 000 13,6
Flag of Angola.svg
Angola Republika Angoli Luanda portugalski 1 246 700 17 312 000 11,3
Flag of Benin.svg
Benin Republika Beninu Porto-Novo francuski 112 620 8 295 000 61,4
Flag of Botswana.svg
Botswana Republika Botswany Gaborone angielski, tswana 600 370 1 842 000 3,1
Flag of Burkina Faso.svg
Burkina Faso Burkina Faso Wagadugu francuski 274 200 15 265 000 48,9
Flag of Burundi.svg
Burundi Republika Burundi Bużumbura rundi, francuski 27 830 8 691 000 253,9
Flag of Chad.svg
Czad Republika Czadu Ndżamena francuski, arabski 1 284 000 9 944 201 6,9
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
Demokratyczna Republika Konga Demokratyczna Republika Konga Kinszasa francuski, kongo 2 344 858 66 515 000 23,2
Flag of Djibouti.svg
Dżibuti Republika Dżibuti Dżibuti francuski, arabski 23 200 506 221 30,7
Flag of Egypt.svg
Egipt Arabska Republika Egiptu Kair arabski 1 001 450 81 714 000 73,3
Flag of Eritrea.svg
Erytrea Państwo Erytrea Asmara arabski, tigrinia 121 320 5 028 000 36,5
Flag of Ethiopia.svg
Etiopia Federalna Demokratyczna Republika Etiopii Addis Abeba amharski 1 127 127 78 254 000 65,6
Flag of Gabon.svg
Gabon Republika Gabońska Libreville francuski 267 667 1 454 867 5,1
Flag of The Gambia.svg
Gambia Republika Gambii Bandżul angielski 11 295 1 690 000 129,4
Flag of Ghana.svg
Ghana Republika Ghany Akra angielski 239 460 23 000 000 9,0
Flag of Guinea.svg
Gwinea Republika Gwinei Konakry francuski 245 857 9 950 670 35,1
Flag of Guinea-Bissau.svg
Gwinea Bissau Republika Gwinei Bissau Bissau portugalski 36 120 1 475 000 42,5
Flag of Equatorial Guinea.svg
Gwinea Równikowa Republika Gwinei Równikowej Malabo francuski, hiszpański 28 051 616 459 18,1
Flag of Cameroon.svg
Kamerun Republika Kamerunu Jaunde francuski, angielski 475 440 18 100 000 34,3
Flag of Kenya.svg
Kenia Republika Kenii Nairobi suahili, angielski 582 650 37 953 840 5,6
Flag of the Comoros.svg
Komory Związek Komorów Moroni francuski, arabski, komoryjski 2170 671 247 353,5
Flag of the Republic of the Congo.svg
Kongo Republika Konga Brazzaville francuski 342 000 3 800 000 11,2
Flag of Lesotho.svg
Lesotho Królestwo Lesotho Maseru sotho, angielski 30 355 2 031 348 59,3
Flag of Liberia.svg
Liberia Republika Liberii Monrovia angielski 111 370 3 200 000 31,3
Flag of Libya.svg
Libia Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo – Socjalistyczna Trypolis arabski 1 759 540 5 659 000 3,2
Flag of Madagascar.svg
Madagaskar Republika Madagaskaru Antananarywa francuski, malgaski, angielski 587 040 20 043 000 30,5
Flag of Malawi.svg
Malawi Republika Malawi Lilongwe angielski, cziczewa 118 480 13 600 000 104,1
Flag of Mali.svg
Mali Republika Mali Bamako francuski 1 240 000 12 000 000 10,8
Flag of Morocco.svg
Maroko Królestwo Maroka Rabat arabski 446 550 33 800 000 69,6
Flag of Mauritania.svg
Mauretania Islamska Republika Mauretańska Nawakszut arabski 1 030 700 3 250 000 2,9
Flag of Mauritius.svg
Mauritius Republika Mauritiusa Port Louis angielski 2045 1 230 602 604,4
Flag of Mozambique.svg
Mozambik Republika Mozambiku Maputo portugalski 801 590 21 000 000 23,9
Flag of Namibia.svg
Namibia Republika Namibii Windhuk angielski 825 418 2 089 000 2,4
Flag of Niger.svg
Niger Republika Nigru Niamey francuski 1 267 000 12 162 856 9,8
Flag of Nigeria.svg
Nigeria Federalna Republika Nigerii Abudża angielski 923 768 146 255 312 137,6
Flag of South Africa.svg
Republika Południowej Afryki Republika Południowej Afryki Pretoria afrikaans, angielski, kosa, ndebele, pedi, soto, suazi, tsonga, tswana, venda, zulu 1 219 912 48 783 000 37,0
Flag of the Central African Republic.svg
Republika Środkowoafrykańska Republika Środkowoafrykańska Bangi francuski, sango 622 984 4 370 000 6,3
Flag of Cape Verde.svg
Republika Zielonego Przylądka Republika Zielonego Przylądka Praia portugalski 4033 499 796 117,0
Flag of Rwanda.svg
Rwanda Republika Rwandy Kigali francuski, kiniaruanda 26 338 10 186 000 322,0
Flag of Senegal.svg
Senegal Republika Senegalu Dakar francuski 196 190 12 521 851 52,4
Flag of the Seychelles.svg
Seszele Republika Seszeli Victoria seszelski, francuski, angielski 455 81 188 178,0
Flag of Sierra Leone.svg
Sierra Leone Republika Sierra Leone Freetown angielski 71 740 6 150 000 72,1
Flag of Somalia.svg
Somalia Republika Somalijska Mogadiszu somalijski, arabski, włoski 637 700 9 559 000 16,2
Flag of Swaziland.svg
Suazi Królestwo Suazi Mbabane suazi, angielski 17 363 1 138 227 62,4
Flag of Sudan.svg
Sudan Sudan Chartum arabski, angielski 2 505 810 41 835 000 13,7
Flag of Tanzania.svg
Tanzania Zjednoczona Republika Tanzanii Dodoma suahili (de facto) 945 087 39 384 223 42,6
Flag of Togo.svg
Togo Republika Togijska Lomé francuski 56 785 5 400 000 88,4
Flag of Tunisia.svg
Tunezja Republika Tunezyjska Tunis arabski 163 610 10 384 000 60,7
Flag of Uganda.svg
Uganda Republika Ugandy Kampala angielski 236 036 29 850 000 110,8
Flag of Cote d'Ivoire.svg
Wybrzeże Kości Słoniowej Republika Wybrzeża Kości Słoniowej Jamusukro francuski 322 460 18 373 000 52,4
Flag of Sao Tome and Principe.svg
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej São Tomé portugalski 1001 193 410 170,1
Flag of Zambia.svg
Zambia Republika Zambii Lusaka angielski 752 614 11 500 000 14,5
Flag of Zimbabwe.svg
Zimbabwe Republika Zimbabwe Harare angielski 390 580 12 383 000 33,1

 

 

Terytoria zależne i o nieustalonym statusie międzynarodowym:

  • Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego
  • Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (tylko niewielka część terytorium – Wyspy Rozproszone)
  • Majotta (terytorium Francji)
  • Reunion (departament zamorski Francji)
  • Sahara Zachodnia
  • Somaliland
  • Święta Helena (terytorium Wielkiej Brytanii)

Unia Afrykańska

Unia Afrykańska  to związek składający się z 54 afrykańskich państw.  Organizacja została założona w dniu 26 maja 2001 w Addis Abebie i rozpoczęła pracę w dniu 9 lipca 2002 r. Zastąpiła ona Organizacje Jedności Afrykańskiej. Najważniejsze decyzje są podejmowane przez przez Zgromadzenie Unii Afrykańskiej, są to odbywające się co pół roku  spotkania szefów państw i rządów państw członkowskich Unii Afrykańskiej.
Cele to propagowanie rozwiązań demokratycznych, wspieranie rozwoju gospodarczego, aktywna walka z nędzą i korupcją, ochrona praw człowieka, integracja polityczno-gospodarcza całego kontynentu afrykańskiego, działanie na rzecz zakończenia konfliktów. Tworzy wspólny parlament, bank centralny, wspólny sąd.

Języki zagrożone w Afryce

Mapka przedstawia położenie 50 największych miast Afryki

Zachorowania na HIV/AIDS w poszczególnych krajach Afryki (dla populacji w wieku 15-49)

Gęstość zaludnienia poszczególnych państw w Afryce (na km²)

Języki urzędowe poszczególnych krajów Afryki

Ludy Afryki


Największe ludy i plemiona afrykańskie:

  • Ababde
  • Abangowie
  • Afarowie
  • Agona (lud)
  • Akan (lud)
  • Amharowie
  • Aszantowie
  • Azande (plemię)
  • Bantu
  • Berberowie
  • Buszmeni
  • Dagomba (lud)
  • Denkyira
  • Dogonowie
  • Ewe
  • Fangowie
  • Fante
  • Fulanie
  • Guanczowie
  • Hausa
  • Hererowie
  • Hotentoci
  • Hutu
  • Jorubowie
  • Kikuju
  • Kuszyci
  • Lamtuna
  • Lobi
  • Lotuko
  • Mande
  • Masajowie
  • Maurowie
  • Mossi
  • Nubijczycy
  • Nzema
  • Pigmeje
  • Sahrawi
  • Somalijczycy
  • Songhajowie
  • Soninke
  • Sosso
  • Surma (lud)
  • Tutsi
  • Twa
  • Wodaabe
  • Wolofowie
  • Żuawi

 


Historia Afryki

Cywilizacja w Afryce pojawiła się ponad 5000 lat temu, gdy powstał starożytny Egipt. Około 2500 lat temu w Afryce subsaharyjskiej rozwijało się także wiele innych królestw. Sahara była naturalną barierą oddzielającą ten teren od reszty świata do czasu przyjazdu arabskich handlarzy w VIII w. Przybycie Europejczyków w XV w. i związany z tym handel niewolnikami oraz europejski imperializm miały ogromny wpływ na kontynent. Choć w latach siedemdziesiątych XX wieku wszystkie narody afrykańskie były już niepodległe, to współczesna Afryka wciąż walczy ze skutkami kolonialnej przeszłości, a także problemami środowiska naturalnego.

Ludzie zamieszkują Afrykę od ponad 4 mln lat. Sahara była kiedyś żyznym terenem, bogatym w roślinność i zwierzęta, ale tysiące lat temu wyschła a ludzie przenieśli się na południe, by uprawiać rolnictwo na sawannach.
Rysunki naskalne

Rysunki na skałach i kościach często przedstawiały codzienne zajęcia, takie jak taniec, polowanie na zwierzęta oraz łowienie ryb. Malarze używali tłuszczu zwierzęcego z dodatkiem barwników roślinnych.
Kultura Nok

Najwcześniejsze ślady osadnictwa z epoki żelaza przypisuje się kulturze Nok (500 p.n.e – 200 n.e.), która istniała na terenie obecnej Nigerii. Ludzie Nok żyli we wspólnotach rolniczych wytwarzali żelazną broń i narzędzia rolnicze a także wykonywali piękne rzeźby z terakoty.

Starożytne państwa

Położenie północnej Afryki sprzyjało prowadzeniu handlu z zachodnią Azją. Spowodowało to rozwój bogatych królestw, takich jak np. Meroe (obecnie Sudan, ok. 600 p.n.e do 350 n.e.) czy Aksum (państwo oparte na handlu północnej Etiopii, ok. 100 p.n.e do 1000 n.e). W ten sam sposób w Afryce Zachodniej rozwinęła się Ghana.

Z miasta Meroe Kuszyci kontrolowali handel nad Morzem Czerwonym i rzeką Nil od 600 p.n.e Zajmowali się eksportem dóbr luksusowych, takich ja np. strusie pióra czy skóry lamparta, budowali także piękne świątynie, a nad grobami swoich zmarłych stawiali piramidy o płaskich szczytach.

Aksum

W połowie IV w. n. e. za sprawą kupców syryjskich przyjęto w Aksum chrześcijaństwo. Od tego czasu Aksum zasłynęło jako święte miasto. Następnie przejęło ono władzę nad imperium Meroe. Ludzie z Askum budowali kamienne stele, aby oznaczyć grobowce swych królów.

Ghana

Ghana jest najstarszym państwem "Czarnej Afryki". Źródłem jej niezmierzonego bogactwa było złoto, podlegające królewskiemu monopolowi. Kraj wraz ze swoją stolicą Kumbi-Saleh stał się miejscem, gdzie krzyżowały się ważne szlaki handlowe. Wśród nich istotną rolę pełnił szlak transsaharyjski łączący kraje Maghrebu z Czarną Afryką dostarczająca cennego drewna, złota, srebra, orzeszków kola, kości słoniowej i niewolników. Zmierzch potęgi nastąpił pod koniec XI wieku, gdy Ghana została podbita przez islamskich Almorawidów. Złote artefakty, które przetrwały do dzisiejszych czasów, świadczą o niebywałym bogactwie tego królestwa.

Mali

W XI wieku Sundżata z rodu Keita objął władzę w muzułmańskim państwie Mali, Wykorzystał upadek Ghany, przyłączył jej terytorium i utworzył jedno z najbardziej rozległych państw Afryki Zachodniej, którego prawdziwym klejnotem było miasto Timbuktu. Szczyt swojego rozwoju osiągnęło za panowania Musy Wielkiego. O jego wyprawie do Mekki w 1324 roku w otoczeniu 600 niewolników i 60 000 tragarzy wieści dotarły nawet do Europy.

Państwa Kanem

Powstały między XI i XV wiekiem i bardzo szybko zostały nawrócone na islam, przez Arabów. Poza ich nazwami: Kanem, które leżało nad jeziorem Czad, Bornu (zob. Kanem-Bornu), Wadaj, Dar Fur, wiemy o nich niewiele.
Państwa na zachodnim wybrzeżu

W XV wieku Portugalczycy odkryli wielkie państwa: Benin w delcie Nigru i terenach przyległych oraz Kongo u ujścia rzeki o tej samej nazwie. Benin istniał od około XI wieku, a począwszy od XIV wieku rozwijała się tam wspaniała sztuka (wyroby z brązu i kości słoniowej. Państwo to przetrwało aż do do angielskiego podboju w XIX wieku. Królestwo Konga przyjęło chrześcijaństwo w XVI wieku pod wpływem Portugalczyków. Ta afrykańsko-chrześcijańska cywilizacja upadła na przełomie XVIII i XIX wieku.

Już w latach 70. XV wieku Portugalczycy handlowali miedzią, mosiądzem, złotem i niewolnikami z Beninem w Afryce Zachodniej. W latach 80. XV w. przybyli na Wyspy Św. Tomasza i Książęcą w Zatoce Gwinejskiej, tuż przy wybrzeżu afrykańskim. Założyli plantacje cukru i zmuszali Afrykanów (najczęściej porwanych w Senegalu i Gambii) do niewolniczej pracy na plantacjach. Był to początek europejskiej dominacji w Afryce.

Songhaj

Songhajowie, których ziemie zostały w XIV wieku włączone do Mali, przyjęli islam i utworzyli w XV wieku własne państwo Songhaj. Pod rządami Sonni Alego (1464-1492) Songhaj objął cały obszar środkowego Nigru. W 1591 roku państwo upadło, pokonane przez Marokańczyków.

Monomotapa

Dzisiejsze terytorium Zimbabwe i Mozambiku zostało podbite w XV wieku przez przywódcę ludów Bantu, nazwanego przez Portugalczyków Monomotapa. Pierwszą stolicą państwa, które nazwę przyjęło od imienia władcy, zostało Zimbabwe. Do ostatecznego upadku Monomotapy przyczyniły się najazdy sąsiednich ludów w pierwszej połowie XIX wieku.

Kolonializm

W XIX w. Europejczycy skolonizowali prawie całą Afrykę, wprowadzając korzystny dla siebie porządek ekonomiczny. Afrykanów wykorzystywano do pracy na plantacjach lub przy wydobywaniu cennych kruszców i surowców mineralnych. Zyski z ich pracy napędzały rozwój gospodarczy w Europie i Ameryce. W okresie tym niewolnictwo osiągnęło apogeum, ponieważ na niewolniczą pracę Afrykanów był wielki popyt na wielkich plantacjach na kontynencie amerykańskim (wyjątkiem była w tym czasie Wielka Brytania i jej kolonie – w 1833 r. Anglicy wprowadzili zakaz handlu i posiadania niewolników w Imperium Brytyjskim). Niewolnik pracował na plantacji średnio 7 lat, ale jego zakup "zwracał się" już po roku.

Potomkowie niewolników

Haniebny handel niewolnikami rozrzucił po obu Amerykach i Europie około 20 milionów Afrykanów, znacznie osłabiając kulturę afrykańską i wpływając na jej dalsze dzieje aż po czasy współczesne. Po wielu latach rozproszeni po świecie potomkowie tamtych niewolników utworzyli (chcąc-niechcąc) specyficzną formę "afrykańskiej diaspory", choć lepiej powiedzieć "społeczności" gdyż termin "diaspora" nie pasuje do cech i sytuacji potomków afrykańskich niewolników. Trudno nazwać jednym słowem potomków ludzi porwanych, przewiezionych na inne kontynenty, nie wiedzących (z nielicznymi wyjątkami) z jakiego rejonu Afryki zostali uprowadzeni, nie wiedzących jakim językiem mówili ich przodkowie – ludzi, których łączy jedynie to, że ich przodkowie pochodzą z kontynentu afrykańskiego, że wszyscy zostali przewiezieni statkami i sprzedani jako niewolnicy a oni sami mają "czarny" kolor skóry. Współcześnie potomkowie niewolników z Afryki są: w USA – Amerykanami (lub afro-Amerykanami), w Brazylii – Brazylijczykami, na Haiti – Haitańczykami itd. W niektórych krajach Ameryki Płd. są większością społeczeństwa lub bardzo poważną jego częścią (Antyle, Brazylia). Pierwszym niepodległym państwem w Ameryce Południowej było Haiti, w którym władzę sprawowali murzyni i mulaci po zwycięskim powstaniu na przełomie XVIII i XIX wieku.

Walka o Afrykę

W 1884 r. przywódcy europejscy zdecydowali, że ich kraje mogą uznać terytoria afrykańskie zajęte przez Europejczyków za swe kolonie. Do 1902 roku cała Afryka, z wyjątkiem Liberii oraz Etiopii była skolonizowana.

Afrykański ruch oporu

Afrykanie zawzięcie walczyli z kolonializmem. Etiopczycy bili się o utrzymanie niepodległości do 1936 r., Zimbabwe i Sudan wzniecały powstania przeciwko Brytyjczykom (1896 i 1920), plemiona w Angoli próbowały obalić rządy Portugalczyków (1902), w Namibii i Tanzanii tysiące osób zostało zabitych w powstaniach przeciwko Niemcom (1904-1908), a w Nigerii lokalne plemiona wznieciły powstanie przeciwko brytyjskim rządom (1920). Dwie Wojny burskie pochłonęły blisko 60 000 ofiar.

I i II wojna światowa

Choć obie wojny światowe dotyczyły głównie Europy, tysiące mieszkańców Afryki straciło życie, gdy kolonialni władcy siłą wcielali ich do swych armii. Jedną z przyczyn I wojny światowej były wynikające z kolonizacji niemieckie pretensje i urazy wobec pozostałych krajów europejskich. Z kolei w czasie II wojny światowej Afryka Północna stała się polem walki, kiedy włoskie i niemieckie wojska najechały terytoria afrykańskie rządzone przez Francję i Wielką Brytanię.

Rozpad systemu kolonialnego

Po II wojnie światowej wielu Afrykanów chciało, by rządy kolonialne się zakończyły i by mogli sami rządzić własnymi państwami. Potęgi kolonialne, takie jak Francja, Portugalia i Wielka Brytania, zwalczały jednak te dążenia. Do krwawych walk o niepodległość doszło np. w Algierii, Kenii (powstańcy Mau Mau), Mozambiku, Angoli i Rodezji (dzisiejsze (Zimbabwe). Do końca lat 60. XX wieku większość afrykańskich państw uzyskała niepodległość, ale problemy polityczne, ekonomiczne i inne pozostały a nawet uległy zwielokrotnieniu. W 2 połowie XX w. państwom kolonialnym przestało opłacać się "posiadanie" terytoriów zależnych – kolonii, albowiem pociągało to za sobą różnego typu spore wydatki. O wiele łatwiej było przyznać/uznać niepodległość jakiegoś kraju i w dalszym ciągu ciągnąć zeń korzyści gospodarcze nie mając żadnych zobowiązań. Masowo przyznawano prawa do niepodległosci tak, że w roku 1960 powstało aż 17 nowych państw na kontynencie afrykańskim. Rok ten nazwano "rokiem Afryki".

Złote Wybrzeże

Po II wojnie światowej dążenie antykolonialne wzmocniły się. Jedną z pierwszych kolonii, która uzyskała niepodległość, była brytyjska kolonia Ghana – Złote Wybrzeże – 1957 r. Ghana (swą nazwę wzięła od potężnego niegdyś starożytnego królestwa afrykańskiego). Pierwszym premierem nowo powstałego państwa został Kwame Nkrumah (1909-1972). W 1960 r. Nkrumah ogłosił Ghanę republiką, a siebie dożywotnim prezydentem. W miarę upływu czasu stał się bezwzględnym dyktatorem i coraz bardziej oddalał swój kraj od zachodniego świata. W roku 1966 r. przewrót wojskowy obalił rządy Nkrumaha.

Unia Afrykańska

Wojna w Angoli

W 1961 r. mieszkańcy Angoli wywołali rewoltę przeciwko kolonialnemu rządowi w Portugalii. Gdy armia portugalska pokonała rebeliantów, ci uciekli do Zairu. Tam stworzyli ruch niepodległościowy, a w Angoli rozpoczęli wojnę partyzancką. W 1974 r. w Portugalii miała miejsce tzw. Rewolucja goździków. Jej rezultatem było m.in. przyznanie praw do niepodległości dla wszystkich portugalskich kolonii. W 1975 r. Angoli przyznano niepodległość. Po jej uzyskaniu rozgorzała wojna domowa między trzema ugrupowaniami niepodległościowymi, które chciały rządzić Angolą: MPLA, FNLA i UNITA. Jedną ze stron wspierały oddziały wojskowe Republiki Południowej Afryki, drugą Kuby. Oprócz tego ugrupowania te były wspierane przez Związek Radziecki i USA. Walczące strony zgodziły się na zawieszenie broni w 1994 r. Jednak wciąż (2010 rok) trudno mówić o stabilizacji i pokoju w Angoli.

Organizacja Jedności Afrykańskiej

W roku 1963 szefowie 30 niezależnych państw afrykańskich utworzyli Organizację Jedności Afrykańskiej (OJA). Celem tej organizacji było rozwijanie ekonomicznej i politycznej współpracy pomiędzy państwami afrykańskimi oraz pomoc koloniom w odzyskaniu niepodległości. W 2002 r. organizacja przestała istnieć i na jej miejsce powołana została Unia Afrykańska
Apartheid

U schyłku lat 70. XX wieku jedynie Republika Południowej Afryki usiłowała utrzymać władzę w rękach białej mniejszości. "Biały" rząd uchwalił w 1948 r. ustawę o podziale rasowym, która klasyfikowała ludność ze względu na rasę. Zgodnie z tą ustawą ci, których uznano za czarnych, kolorowych lub Azjatów, mieli mniej praw. Apartheid został obalony w 1994 r.

Przypisy

  1. ↑ Praca zbiorowa, 2006, Wielka Historia Świata, t.11, Polskie Media Amer.Com, ss. 10, ISBN 83-7425-366-5

Bibliografia

  • Asante Molefi. The History of Africa. Routledge, 2007. isbn = 0415771390
  • J. Desmond Clark. The Prehistory of Africa. Thames and Hudson, London, 1970. ISBN 978-0-500-02069-2
  • Basil Davidson. The African past; chronicles from antiquity to modern times. Penguin, Harmondsworth, 1966.
  • April A. Gordon, Donald L. Gordon. Understanding contemporary Africa. Lynne Rienner Publishers, Boulder,1996. ISBN 978-1-55587-547-3
  • Korotayev, A. & Khaltourina D. (2006) Introduction to Social Macrodynamics: Secular Cycles and Millennial Trends in Africa.Moscow: URSS. ISBN 5-484-00560-4

źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Afryka